Cuộc phỏng vấn sắp kết thúc. Người phỏng vấn hỏi: “Bạn có câu hỏi nào cho chúng tôi không?”
Bạn mở danh sách đã chuẩn bị: “Triển vọng công ty thế nào? Văn hóa nhóm ra sao? Có cơ hội phát triển không?”
Câu trả lời đến rất nhanh: “Công ty đang tốt. Văn hóa cởi mở. Có nhiều cơ hội phát triển.”
Cuộc trao đổi hoàn toàn lịch sự. Nhưng khi ra về, bạn vẫn chưa biết mình thực sự sẽ dành thời gian làm gì, làm cùng ai, hay có muốn nhận việc không.
Hãy bắt đầu từ điều có thể ảnh hưởng đến quyết định của bạn. Hỏi về cách tổ chức cụ thể hoặc một ví dụ gần đây, rồi hỏi tiếp phần vẫn chưa rõ.
Bắt đầu từ điều bạn còn cần biết
Trước khi chuẩn bị câu hỏi, hãy nghĩ: thông tin nào về công việc có thể khiến bạn thay đổi ý định tiếp tục phỏng vấn hoặc nhận lời mời làm việc?
Nếu muốn chuyển từ thực hiện công việc thường lệ sang phân tích, bạn cần biết vị trí có bao nhiêu công việc phân tích — chứ không chỉ xem chức danh có từ “phân tích” hay không.
Nếu ở chỗ cũ, chỉ đạo mâu thuẫn từ nhiều quản lý khiến bạn thường xuyên phải làm lại, bạn có thể muốn biết ai duyệt yêu cầu và ai quyết định khi mọi người bất đồng.
Nếu muốn tích lũy kinh nghiệm ở lĩnh vực mới, hãy tìm hiểu bạn sẽ nhận những nhiệm vụ nào và được hỗ trợ ra sao khi gặp việc chưa quen.
Câu hỏi chuẩn bị theo cách này sẽ sát nhu cầu của bạn hơn một danh sách lưu sẵn những câu được cho là gây ấn tượng. Chọn hai hoặc ba câu quan trọng nhất với quyết định của mình. Bỏ qua những câu đã được trả lời trong cuộc trao đổi.
Muốn hiểu công việc, hãy hỏi một ví dụ gần đây
“Vị trí này làm những gì?” có thể chỉ nhận lại phiên bản nói của mô tả tuyển dụng. Hỏi hẹp hơn giúp người phỏng vấn dễ kể công việc thực sự diễn ra thế nào.
Lấy vị trí phân tích dữ liệu làm ví dụ. Bạn muốn có cơ hội vận dụng khả năng đánh giá, phân tích, thay vì dành toàn bộ thời gian lấy dữ liệu và cập nhật báo cáo. Bạn có thể hỏi:
Anh/chị có thể kể một bài phân tích nhóm vừa hoàn thành không? Từ lúc nhận yêu cầu đến bàn giao, người ở vị trí này phụ trách những phần nào?
Người phỏng vấn trả lời: “Bộ phận kinh doanh gửi yêu cầu. Chúng tôi lấy dữ liệu, phân tích rồi gửi báo cáo.”
Từ “phân tích” vẫn chưa được giải thích. Bạn có thể hỏi tiếp:
Trong ví dụ đó, người phân tích đã tham gia những quyết định nào? Chẳng hạn, nhóm quyết định tìm hiểu câu hỏi nào và thực hiện những phép so sánh nào ra sao?
Câu trả lời về kiểm tra định nghĩa chỉ tiêu và cập nhật báo cáo chuẩn cho bạn một thông tin. Câu trả lời về xác định lại vấn đề, so sánh các cách giải thích và tham gia thảo luận sau đó lại cho thông tin khác.
Cả hai kiểu công việc đều có thể có giá trị, nhưng cơ hội rèn luyện khác nhau. Hãy đối chiếu nhiệm vụ thực tế với kinh nghiệm bạn muốn tích lũy.
Một dự án chưa thể đại diện cho công việc hằng ngày. Bạn có thể hỏi thêm: “Đây có phải dạng công việc khá điển hình của vị trí này không, hay là một dự án đặc biệt?” Như vậy, bạn tránh hình dung ngày làm việc nào cũng giống ví dụ thú vị nhất của nhóm.
Muốn hiểu cách phối hợp, hãy hỏi công việc được thực hiện thế nào
“Văn hóa nhóm rất tốt” không cho biết nhiều về cách mọi người phối hợp khi gặp khó khăn.
Hãy bắt đầu bằng một tình huống bạn quan tâm:
Nếu hai bộ phận cùng đưa ra yêu cầu khẩn cấp, người ở vị trí này quyết định xử lý việc nào trước như thế nào?
Hoặc:
Lần gần nhất yêu cầu thay đổi giữa dự án, nhóm đã thống nhất lại phạm vi và thời hạn ra sao?
Nếu câu trả lời là “Chúng tôi trao đổi trực tiếp và linh hoạt”, bạn có thể hỏi tiếp:
Nếu vẫn không thể hoàn thành các yêu cầu trong thời gian có sẵn, ai thường quyết định thứ tự ưu tiên?
Điều này giúp bạn biết quản lý sẽ điều phối các lựa chọn đánh đổi, các nhóm yêu cầu sẽ điều chỉnh thời hạn hay người thực hiện phải tự thương lượng với từng nhóm.
Bạn có thể giải thích ngắn lý do hỏi: “Ở vị trí trước, tôi thường nhận yêu cầu từ nhiều nhóm cùng lúc nên muốn hiểu cách bên mình xác định ưu tiên.” Một câu bối cảnh thật là đủ. Không cần kể lại cả dự án.
Muốn hiểu cơ hội phát triển, hãy hỏi về trách nhiệm và phản hồi
“Có cơ hội phát triển” có thể nghĩa là được làm việc mới hoặc nhận trách nhiệm lớn hơn. Cũng có thể chỉ là rất nhiều việc và rất nhiều điều phải tự tìm hiểu.
Hãy hỏi cụ thể hơn:
Trong hai hoặc ba tháng đầu, anh/chị muốn thấy người mới tiến bộ nhất ở điểm nào? Ai sẽ góp ý, và góp ý bằng cách nào?
Nếu người phỏng vấn nói muốn người mới “nhanh chóng tự phụ trách”, hãy làm rõ phạm vi:
Người mới thường được giao những loại nhiệm vụ nào trước? Khi gặp vấn đề chưa quen, họ có thể cùng ai tìm cách giải quyết?
Cách này giúp bạn phân biệt việc bàn giao dần có hỗ trợ với vị trí đòi hỏi tự tìm đường ngay từ đầu, rồi xem cách tổ chức đó có phù hợp với mình không.
Nếu quan tâm đến cơ hội cụ thể, chẳng hạn từ thực thi chuyển sang phụ trách dự án, bạn có thể hỏi trong nhóm đã có ai chuyển như vậy chưa và họ nhận thêm những trách nhiệm nào. Hãy coi đó là ví dụ, không phải lời hứa về tương lai của bạn: con người, nhu cầu kinh doanh và vị trí còn trống có thể khác nhau.
Hỏi đúng người và chấp nhận có điều chưa rõ
Quản lý tương lai hoặc người phỏng vấn chuyên môn phù hợp để hỏi về công việc hằng ngày, quyết định chuyên môn và kỳ vọng bàn giao. Người phụ trách tuyển dụng có thể làm rõ quy trình tuyển, cơ cấu thu nhập và nơi làm việc. Thành viên nhóm có thể bổ sung chi tiết về phối hợp hằng ngày.
Đây không phải ranh giới cứng nhắc. Nếu người đang phỏng vấn không có thông tin, hãy hỏi: “Ở vòng sau, tôi nên trao đổi với ai để làm rõ điều này?”
Các điều kiện như thu nhập, giờ làm và công tác cũng đáng hỏi trực tiếp nếu ảnh hưởng đến quyết định của bạn. Nếu phải đi công tác thường xuyên sẽ khiến bạn không nhận việc, hãy hỏi tần suất và thời lượng chuyến đi thông thường, thay vì vòng vo thành “Nhịp độ công việc thế nào?”.
Khi người phỏng vấn chưa trả lời được, hãy thử hiểu lý do. Có thể họ không biết, cách tổ chức chưa được chốt hoặc chi tiết thuộc diện bảo mật. Khi phù hợp, hãy hỏi quy trình chung mà không yêu cầu tên khách hàng hay dữ liệu dự án.
Một câu trả lời mơ hồ chưa đủ để kết luận công ty có vấn đề. Nhưng nếu điều quan trọng với quyết định của bạn vẫn chưa rõ, hãy giữ nó trong danh sách cần xác nhận.
Sau phỏng vấn, ghi lại câu trả lời ảnh hưởng đến quyết định ra sao
“Buổi trao đổi tốt” ít hữu ích hơn ghi chú về điều người phỏng vấn đã nói, mối liên hệ với kỳ vọng của bạn và điều còn cần xác nhận.
Giả sử bạn muốn có thêm kinh nghiệm phân tích chuyên sâu, nhưng quản lý nói ban đầu vị trí tập trung vào báo cáo định kỳ. Công việc khám phá sâu hơn sẽ tùy nhu cầu kinh doanh sau này. Bạn có thể ghi:
Đã xác nhận
Giai đoạn đầu tập trung vào báo cáo định kỳ.
Chưa rõ
Khi nào tôi có thể tham gia dự án phân tích chuyên sâu, và điều gì quyết định cơ hội đó.
Ý nghĩa với tôi
Nếu vòng tiếp theo chưa có kế hoạch cụ thể hơn, tôi cần quyết định mình có sẵn sàng nhận chính công việc báo cáo này hay không.
Ghi chú như vậy giúp bạn so sánh cơ hội và chuẩn bị câu hỏi tiếp theo tập trung hơn. Không cần giải quyết mọi thứ trong một buổi phỏng vấn, nhưng khi ra về bạn nên có thông tin dùng được để tiếp tục đánh giá vị trí.
Công việc trước đây cũng giúp bạn chuẩn bị câu hỏi. Bạn muốn tìm hiểu sâu hơn những nhiệm vụ nào? Cách tổ chức nào từng ảnh hưởng đến khả năng làm tốt công việc của bạn? Bạn muốn nhận trách nhiệm gì tiếp theo?
Nếu những trải nghiệm ấy vẫn khó diễn đạt, hãy tải CV lên hoặc dán nội dung vào ResumeMeow. Dùng những câu hỏi bám sát kinh nghiệm thật để làm rõ hành động, đầu ra và đóng góp của bạn. Ví dụ cụ thể giúp bạn giải thích mình làm được gì — và hỏi công việc mới khác với việc đã làm ở đâu.