Mô tả công việc liệt kê hơn chục nhiệm vụ và yêu cầu.
Hiểu người dùng và dữ liệu. Biết lập kế hoạch và triển khai. Có tư duy độc lập, đồng thời phối hợp tốt với tập thể. Và tất nhiên, chịu được áp lực.
Có vẻ nhà tuyển dụng đã mô tả rất rõ người họ muốn tìm. Bạn bắt đầu đối chiếu từng dòng: điều này mình đáp ứng, điều kia hơi quá sức, còn hai việc chưa từng làm.
Nhưng yêu cầu chi tiết chưa chắc có nghĩa là nhu cầu tuyển dụng đã rõ. “Muốn tìm người làm được mọi thứ” khác với “biết điều quan trọng nhất cần người này giải quyết là gì”.
Để biết mô tả công việc cho bạn thấy được đến đâu, đừng chỉ nhìn số lượng yêu cầu. Hãy đặt ba câu hỏi: Vì sao nhóm cần tuyển người? Việc gì cần giải quyết trước? Làm tốt sẽ được đánh giá như thế nào?
Danh sách dài vẫn có thể thiếu thứ tự ưu tiên
Ví dụ, một vị trí phụ trách tương tác người dùng có các nhiệm vụ: lên kế hoạch chiến dịch, quản lý cộng đồng, nghiên cứu người dùng, phân tích dữ liệu và phối hợp giữa các bộ phận. Vị trí còn yêu cầu kinh nghiệm phụ trách dự án từ đầu đến cuối.
Tất cả những nhiệm vụ này đều có thể thuộc cùng một vị trí. Nhưng lý do tuyển người có thể rất khác nhau.
Ở trường hợp thứ nhất, nhóm đã có lịch chiến dịch đều đặn. Họ cần người duy trì hoạt động hằng ngày, tránh bỏ sót việc và triển khai chiến dịch đúng hạn.
Ở trường hợp thứ hai, nhóm đã chạy nhiều chiến dịch và thu hút được người dùng, nhưng không biết vì sao người dùng không ở lại. Họ cần người tìm hiểu nguyên nhân và thay đổi cách làm.
Trường hợp đầu cần khả năng triển khai ổn định, đáng tin cậy. Trường hợp sau cần khả năng phân tích và thử nghiệm khi nguyên nhân chưa rõ. Cả hai người đều có thể chạy chiến dịch, xử lý dữ liệu và phối hợp với các nhóm khác, nhưng nhiệm vụ thực tế khác nhau.
Nếu mô tả công việc chỉ liệt kê mọi hoạt động liên quan, bạn vẫn chưa biết điều quan trọng nhất khi vào làm là gì: làm tốt những việc đang có, hay tìm ra vấn đề trong cách làm hiện tại.
Số lượng nhiệm vụ không cho biết nhiệm vụ nào quan trọng hơn.
Các yêu cầu cũng có thể cần được cân nhắc, đánh đổi. Nhóm có thể vừa muốn người tiếp quản ngay, vừa sẵn sàng đào tạo người mới. Họ có thể yêu cầu kinh nghiệm rộng, trong khi trước mắt chỉ một vấn đề cụ thể cần được ưu tiên. Nếu mọi kỳ vọng đều được giữ trong danh sách mà không xếp thứ tự rõ ràng, ứng viên có rất ít căn cứ để quyết định có nên ứng tuyển hay không.
Gặp ứng viên có thể giúp nhà tuyển dụng làm rõ nhu cầu
Đôi khi nhóm chỉ nhận thấy một biểu hiện trước: công việc liên tục chậm trễ, khách hàng liên tục hỏi tiến độ, hoặc một mảng kinh doanh mãi không tiến triển.
Những biểu hiện ấy có thể đủ để họ nghĩ “cần thêm người”. Nhưng chưa chắc đã chỉ ra nhóm đang thiếu kinh nghiệm gì.
Chẳng hạn, một nhóm gặp khó khăn trong việc bàn giao cho khách hàng có thể tìm người “giao tiếp tốt, triển khai hiệu quả”.
Trong phỏng vấn, một ứng viên kể lại trải nghiệm cũ. Trước khi bắt đầu bàn giao, bên kinh doanh, sản phẩm và khách hàng thường hiểu khác nhau về phạm vi dịch vụ. Ứng viên đã tổng hợp những khác biệt, giúp các bên thống nhất phạm vi, trách nhiệm và tiêu chí nghiệm thu ngay khi khởi động dự án, rồi tạo danh sách kiểm tra được dùng trong những dự án sau.
Ví dụ này có thể giúp nhóm tuyển dụng nhận ra họ không chỉ cần người theo sát tiến độ hơn. Họ còn cần người làm rõ những điều còn mơ hồ trước khi bắt đầu bàn giao.
“Giao tiếp tốt” lúc này mang ý nghĩa cụ thể hơn. Kinh nghiệm của ứng viên cũng giúp nhà tuyển dụng cân nhắc vị trí nên chịu trách nhiệm đến đâu.
Điều đó không có nghĩa là ban đầu nhà tuyển dụng hoàn toàn chưa chuẩn bị. Các vấn đề kinh doanh có thể đan xen, và trao đổi cụ thể giúp gỡ từng nút thắt. Mô tả công việc có thể là điểm khởi đầu; nhu cầu tuyển dụng vẫn có thể được làm rõ, xác nhận hoặc điều chỉnh trong quá trình trao đổi.
Biến tên kỹ năng thành câu hỏi về công việc thực tế
Chỉ nhìn mô tả công việc, bạn không thể biết nhà tuyển dụng đã suy nghĩ kỹ về vị trí đến mức nào. Trong phỏng vấn, bạn có thể hỏi sâu hơn một bước về những yêu cầu còn chung chung.
Nếu họ yêu cầu “khả năng triển khai tốt”, bạn có thể hỏi:
Anh/chị muốn người này thúc đẩy việc gì trước nhất? Hiện điều gì đang cản trở việc đó?
Nếu vị trí cần “phối hợp nhiều giữa các bộ phận”, bạn có thể hỏi:
Tôi sẽ làm việc chủ yếu với những nhóm nào? Trước đây việc phối hợp thường khó ở điểm nào?
Nếu mô tả liệt kê nhiều nhiệm vụ, bạn có thể hỏi:
Hiện nhiệm vụ nào quan trọng nhất? Khi không đủ thời gian làm tất cả, nhóm thường ưu tiên việc gì?
Những câu hỏi này giúp nối câu chữ trong danh sách với tình hình thực tế phía sau.
Hãy chú ý xem nhà tuyển dụng có kể được ví dụ cụ thể, giải thích thứ tự ưu tiên và làm rõ kỳ vọng với người mới hay không. Bạn cũng có thể phân biệt điều gì đã được quyết định và điều gì người mới sẽ cùng tìm hiểu.
“Chúng tôi chưa chốt; cần cùng thử các cách” cũng là thông tin hữu ích. Nó cho biết vị trí có thể chứa nhiều yếu tố chưa rõ. Từ đó, bạn cân nhắc mình có muốn nhận việc như vậy không và đã có kinh nghiệm tương tự chưa. Cách trao đổi này hữu ích cho cả hai bên hơn câu “việc nào cũng quan trọng”.
Đừng tự loại mình vì mô tả công việc trước khi nhà tuyển dụng tìm hiểu bạn
Nếu chỉ đối chiếu từng yêu cầu, việc ứng tuyển có thể biến thành bài tập liệt kê mọi thứ mình còn thiếu.
Kinh nghiệm của bạn có thể không dùng cùng cách diễn đạt với mô tả công việc. Chưa từng phụ trách toàn bộ quy trình bàn giao cho khách hàng không có nghĩa là bạn chưa từng giải quyết vấn đề quan trọng trong quy trình ấy. Chức danh khác không có nghĩa là công việc trước đây không liên quan.
Trong ví dụ về danh sách kiểm tra khi khởi động dự án, ứng viên đáng được tìm hiểu thêm vì đã xử lý một vấn đề liên quan đến tình hình của nhóm. Đóng góp ấy được nhìn thấy qua trải nghiệm cụ thể, chứ không thể đánh giá chỉ từ cụm từ “giao tiếp tốt”.
Chứng chỉ chuyên môn, kỹ năng cốt lõi và những yêu cầu rõ ràng khác vẫn cần được xem xét nghiêm túc. Khoảng trống kinh nghiệm không tự biến mất chỉ vì mô tả công việc có thể chưa đầy đủ.
Nhưng trước khi đánh giá những khoảng trống ấy, hãy hiểu kinh nghiệm của mình: bạn đã xử lý việc gì, chịu trách nhiệm phần nào, tạo ra kết quả đầu ra gì và kinh nghiệm đó liên quan thế nào đến công việc của nhà tuyển dụng.
Một mô tả công việc chi tiết có thể cung cấp nhiều gợi ý. Những gợi ý đó vẫn cần được đặt vào bối cảnh công việc thực tế và kiểm chứng qua trao đổi.
Bạn không cần chứng minh mình đáp ứng mọi dòng trong danh sách thì nhà tuyển dụng mới có thể tìm hiểu kinh nghiệm của bạn. Nhóm tuyển dụng đang làm rõ người họ cần. Bạn cũng đang làm rõ đây có phải công việc đáng nhận hay không.
Nếu đã xem yêu cầu tuyển dụng rất lâu mà vẫn khó nói rõ kinh nghiệm của mình có ích ở đâu, hãy mang CV hiện tại đến ResumeMeow. Bắt đầu từ một công việc cụ thể. Những câu hỏi về trải nghiệm thực tế có thể giúp bạn làm rõ hành động, kết quả đầu ra và đóng góp của mình, để có căn cứ rõ ràng hơn khi trao đổi trong phỏng vấn.